چطور با غم از دست دادن حیوان خانگی کنار بیاییم؟

چطور با غم از دست دادن حیوان خانگی کنار بیاییم؟ چطور با غم از دست دادن حیوان خانگی کنار بیاییم؟

طبیعی است که وقتی یک سگ، گربه یا حیوان خانگی دیگر خود را از دست می دهید، احساس ناراحتی و غم شما را در برگیرد. درد از دست دادن حیوان خانگی غالباً ممکن است احساس بیش از حد کند و انواع احساسات دردناک و دشوار را برانگیزد.

چرا از دست دادن حیوان خانگی اینقدر صدمه می زند؟

بسیاری از ما عشق و پیوند شدید خود را با حیوانات خود به اشتراک می گذاریم. برای ما، یک حیوان خانگی فقط “یک سگ” یا “فقط یک گربه” نیست، بلکه یک عضو محبوب خانواده ما است و باعث همراهی، سرگرمی و شادی زندگی ما می شود. یک حیوان خانگی می تواند خود را به ساختار زندگی روزمره شما بیفزاید، شما را فعال و اجتماعی نگه دارد، به شما در غلبه بر مشکلات و چالش های زندگی کمک کند و حتی یک حس معنا یا هدف را فراهم کند.

بنابراین، وقتی یک حیوان خانگی گرسنه می میرد، طبیعی است که احساس غم و اندوه خود را در پی از دست دادن حیوان خانگی خود تجربه کنید. در حالی که برخی از افراد ممکن است عمق احساس شما نسبت به حیوان خانگی خود را درک نکنند، هرگز نباید احساس گناه یا شرمندگی از غم و اندوه برای حیوان خانگی داشته باشید.

در حالی که همه ما به طور متفاوتی نسبت به آن واکنش نشان می دهیم، سطح غم و اندوهی که شما تجربه می کنید، اغلب به عواملی چون سن و شخصیت شما، سن حیوان خانگی شما و شرایط مرگ آن ها بستگی دارد. به طور کلی، هرچه حیوان خانگی شما برای شما مهمتر باشد، احساس غم و اندوه شدیدتری را تجربه خواهید کرد.

نقشی که حیوان در زندگی شما ایفا کرده است نیز می تواند تأثیر داشته باشد. به عنوان مثال، اگر حیوان خانگی شما یک سگ کارگر، یک حیوان خدماتی یا یک حیوان درمانی بود، نه تنها از دست دادن یک همراه هم ناراحت خواهید شد بلکه از دست دادن یک همکار، از دست دادن استقلال یا از دست دادن حمایت عاطفی را نیز خواهید داشت. اگر تنها زندگی می کردید و حیوان خانگی تنها همراه شما بود، کنار آمدن با از دست دادن آن ها می تواند حتی سخت تر باشد.

و اگر نتوانستید از عهده دار کردن یک دامپزشکی گران قیمت برای طولانی تر شدن زندگی حیوان خانگی خود برآیید، حتی ممکن است احساس گناه عمیق کنید. در حالی که تجربه از دست دادن یک قسمت اجتناب ناپذیر از داشتن حیوان خانگی است، راه های سالم برای مقابله با درد وجود دارد، با اندوه خود کنار بیایید و هنگامی که زمان مناسب است، شاید حتی در قلب خود را به روی یک حیوان دیگر باز کنید.

روند اندوه بعد از دست دادن حیوان خانگی

سوگواری یک تجربه کاملاً فردی است. برخی از افراد متوجه می شوند که غم و اندوه به دنبال از دست دادن حیوان خانگی در مرحله ای قرار می گیرد، جایی که احساسات مختلفی از قبیل انکار، عصبانیت، گناه، افسردگی و در نهایت پذیرش و حل مسئله را تجربه می کنند.

برخی دیگر می دانند که غم و اندوه آن ها چرخه ای است، موج می زند ، یا یک سری اوج و بلندی دارد. احتمالاً در آغاز عمیق تر خواهد بود و با گذشت زمان به تدریج آرام تر می شویم. هنوز حتی سال ها پس از از دست دادن، یک چشم، صدا یا یک سالگرد خاص می تواند خاطرات را برانگیزد که باعث احساس غم و اندوه شدید می شود.

روند اندوه فقط بتدریج اتفاق می افتد. نمی توان آن را بالاجبار یا عجله ای پیش برد- و هیچ برنامه زمانی “عادی” برای غم و اندوه وجود ندارد. برخی از افراد طی هفته ها یا ماه ها احساس بهتری می کنند. برای دیگران، روند اندوه در طی سال ها اندازه گیری می شود. هرچند مدت که اندوه و سوگواری شما به طول انجامد، مهم است که با خود صبور باشید و اجازه دهید این روند به طور طبیعی آشکار شود.

احساس غم و اندوه، شوک یا تنهایی یک واکنش طبیعی در از دست دادن حیوان خانگی محبوب است. نمایش این احساسات به این معنی نیست که شما ضعیف هستید یا احساسات به نحوی نابجا شده اند. این بدان معناست که شما برای از دست دادن حیواناتی که دوستش داشتید، عزادار هستید، بنابراین نباید شرمنده شوید.

تلاش برای نادیده گرفتن درد شما یا جلوگیری از قرار گرفتن آن فقط در طولانی مدت باعث بدتر شدن آن خواهد شد. برای بهبودی واقعی، لازم است که با اندوه خود روبرو شوید و به طور فعال با آن مقابله کنید. با ابراز اندوه خود، به احتمال زیاد به زمان بهبودی نیاز خواهید داشت تا اگر احساسات خود را حفظ کرده یا نگه داشته اید به مرور آن را بروز دهید. در مورد احساسات خود بنویسید و راجع به آن ها با دیگران صحبت کنید که نسبت به اندوه از دست دادن شما دلسوز هستند.

 

مقابله با اندوه از دست دادن حیوان خانگی

غم و اندوه واکنش طبیعی و ارادی نسبت به مرگ است. مانند غم و اندوه برای دوستان و عزیزان ما، اندوه برای همراهان حیوان ما فقط با گذشت زمان قابل حل است، اما روش های سالم برای مقابله با درد وجود دارد.

در اینجا چند پیشنهاد وجود دارد:

به کسی اجازه ندهید که به شما در مورد نحوه احساس کردنتان راه کار ارائه دهد و یا نظر دهد

به خودتان نگویید که چگونه احساس کنید. غم و اندوه شما منحصرا مال شماست و هیچ کس نمی تواند به شما بگوید چه موقع زمان “شروع” یا “توقف” آن فرا رسیده است. “به خودتان اجازه دهید هر کاری را که احساس می کنید بدون خجالت و قضاوت تجربه کنید. اشکالی ندارد که عصبانی شوید، گریه کنید یا گریه نکنید. همچنین خندیدن،تجربه لحظات شاد، و رها کردن در صورت آماده بودن اشکالی ندارد.

به افرادی که حیوانات خانگی خود را از دست داده اند، دستیابی پیدا کنید.

تابلوهای پیام آنلاین، خطوط تلفنی تلفات حیوانات خانگی و گروه های پشتیبانی از دست دادن حیوانات خانگی را ببینید برای جزئیات به بخش منابع زیر مراجعه کنید. اگر دوستان و اعضای خانواده خود در مورد از دست دادن حیوان خانگی دلسوز نیستند، شخصی را پیدا کنید. غالباً ممکن است شخص دیگری که از دست دادن یک حیوان خانگی محبوب را نیز تجربه کرده است ممکن است آنچه را که می خواهید بهتر درک کند.

آیین ها می توانند به بهبودی کمک کنند.

مراسم تشییع جنازه می تواند به شما و اعضای خانواده کمک کند تا احساسات خود را آشکارا ابراز کنند. از افرادی که فکر می کنند برگزاری مراسم تشییع جنازه برای حیوان خانگی ناموجود است، نادیده بگیرید و آنچه را که در مورد شما مناسب است انجام دهید.

میراث ایجاد کنید.

تهیه یک یادواره، کاشت درخت به یاد حیوان خانگی خود، تالیف آلبوم عکس یا دفترچه، یا در غیر این صورت به اشتراک گذاشتن خاطراتی که از حیوان خانگی خود لذت بردید، می تواند میراثی را برای تجلیل از زندگی همراه حیوان خود ایجاد کند. به یاد داشتن سرگرمی و عشقی که با حیوان خانگی خود به اشتراک گذاشتید می تواند به شما کمک کند تا در نهایت حرکت کنید.

مراقب خودتان باشید.

استرس از دست دادن حیوان خانگی می تواند به سرعت ذخایر انرژی و عاطفی شما را از بین ببرد. مراقبت از نیازهای جسمی و روحی شما به شما کمک می کند تا این زمان دشوار را پشت سر بگذارید. با افرادی که به شما اهمیت می دهند، وقت بگذرانید، رژیم غذایی سالم بخورید، بخوابید و به طور مرتب ورزش کنید تا اندورفین ها آزاد شوند و به تقویت روحیه شما کمک کنند.

اگر حیوانات خانگی دیگری دارید، سعی کنید روال عادی خود را حفظ کنید.

حیوانات خانگی زنده همچنین می توانند هنگام مرگ حیوان خانگی از بین بروند و یا ممکن است از غم و اندوه شما ناراحت شوند. حفظ روال روزمره آن ها، یا حتی افزایش زمان ورزش و بازی، نه تنها به نفع حیوانات اهلی زنده مانده بلکه می تواند به افزایش روحیه و دیدگاه شما نیز کمک کند.

در صورت نیاز به کمک از یک آدم حرفه ای کمک بخواهید.

اگر اندوه شما پایدار است و در عملکرد شما اختلال ایجاد می کند، پزشک یا یک متخصص بهداشت روان می تواند شما را برای افسردگی ارزیابی کند. برخورد و کنار آمدن با از دست دادن حیوان خانگی هنگامی که دیگران ارزش از دست دادن حیوان خانگی و سوگواری شما را کم می کنند

یکی از جنبه هایی که می تواند غم و اندوه از دست دادن حیوان خانگی را بسیار دشوار کند این است که از دست دادن حیوان خانگی توسط همه مورد قدردانی نیست. برخی از دوستان و خانواده ممکن است بگویند، “چه فایده ای دارد؟ این فقط حیوان خانگی است!

“برخی تصور می کنند که از دست دادن حیوان خانگی به اندازه از دست دادن انسان آزاردهنده نیست، یا اینکه غمگین شدن برای حیوان نامناسب است آن ها ممکن است درک نکنند، زیرا آن ها حیوان خانگی خود را ندارند و یا نمی توانند همراهی و عشقی که یک حیوان خانگی می تواند داشته باشد را درک کنند.

در مورد اینکه غم و اندوه شما مناسب است یا خیر، با دیگران بحث نکنید.

این واقعیت را بپذیرید که بهترین حامی غم و اندوه شما ممکن است از خارج از حلقه معمول دوستان و اعضای خانواده شما باشد. به دنبال کسانی باشید که حیوانات خانگی خود را از دست داده اند. کسانی که می توانند قدر ضرر و زیان شما را بدانند، و ممکن است راه های عبور از روند اندوه را ارائه دهند.

نکاتی درباره سالمندان و اندوه از دست دادن حیوان خانگی

با افزایش سن، تعداد فزاینده ای از تغییرات عمده زندگی از جمله از دست دادن دوستان عزیز، اعضای خانواده و حیوانات خانگی را تجربه می کنیم. مرگ یک حیوان خانگی حتی می تواند سالمندانی بازنشسته را حتی سخت تر از بزرگسالان جوان که ممکن است بتوانند به راحتی در یک خانواده نزدیک فوت کنند، ضربه بخورد، یا با روال کار خود را منحرف کند.

اگر شما یک فرد بالغ سالخورده هستید که به تنهایی زندگی می کنید، احتمالاً حیوان خانگی شما تنها همراه شما بوده است و مراقبت از این حیوان احساس هدف و ارزش خود را برای شما فراهم کرده است. با دوستان در ارتباط باشید. حیوانات خانگی، به ویژه سگ ها، می توانند به افراد سالخورده کمک کنند تا افراد جدید را ملاقات کنند یا در هنگام پیاده روی یا پارک سگ ها به طور مرتب با دوستان و همسایگان خود ارتباط برقرار کنند.

حیوان خانگی خود را از دست داده اید، مهم این است که اکنون اوقات روز را تنهایی نگذارید. سعی کنید هر روز حداقل با یک نفر وقت خود را سپری کنید. تماس منظم با چهره به شما کمک می کند تا افسردگی را کنار بگذارید و مثبت اندیش بمانید. با یک دوست یا همسایه قدیمی برای تعیین یک تاریخ ناهار تماس بگیرید یا به یک باشگاه بپیوندید.

سرزندگی خود را با ورزش تقویت کنید. حیوانات خانگی به بسیاری از افراد مسن کمک می کنند تا فعال و بازیگوش باشند، این می تواند سیستم ایمنی بدن شما را تقویت کرده و انرژی شما را افزایش دهد. مهم است که بعد از از دست دادن حیوان خانگی خود، سطح فعالیت خود را حفظ کنید. قبل از شروع برنامه ورزشی با پزشک خود مشورت کنید و سپس فعالیتی را که از آن لذت می برید پیدا کنید.

ورزش در یک گروه با انجام ورزش مانند تنیس یا گلف، یا ورزش یا کلاس شنا می تواند به شما در ارتباط با دیگران کمک کند. سعی کنید معنی و شادی جدیدی در زندگی پیدا کنید. مراقبت از حیوان خانگی که قبلاً وقت شما را اشغال کرده و روحیه و خوش بینی شما را تقویت کرده است.

سعی کنید آن زمان را با استفاده از داوطلبانه، چیدن یک سرگرمی که مدت ها مورد غفلت قرار گرفته است،کلاس بگیرید، به دوستان، گروه های نجات یا پناهگاه های بی خانمان مراقبت از حیوانات خود یا حتی با گرفتن حیوان خانگی دیگر در زمان مناسب انجام دهید.

کمک به کودکان برای رفع غم و اندوه از دست دادن حیوان خانگی

از دست دادن حیوان خانگی ممکن است اولین تجربه مرگ فرزند شما باشد – و اولین فرصت شما برای آموزش مقابله با اندوه و دردی است که به ناچار همراه با شادی دوست داشتن یک موجود زنده دیگر است. از دست دادن حیوان خانگی می تواند یک تجربه آسیب زا برای هر کودکی باشد.

بسیاری از بچه ها حیوانات خانگی خود را بسیار عمیق دوست دارند و بعضی از آن ها حتی وقتی حیوان خانگی در آن حوالی نبود، حتی زمانی را در زندگی خود به یاد نمی آورند. یک کودک ممکن است احساس عصبانی کند و خود شما را به خاطر مرگ حیوان خانگی سرزنش کند.

کودک ممکن است از اینکه سایر افراد یا حیواناتی که دوستشان دارند نیز ممکن است آن ها را ترک کند احساس ترس کند. نحوه رسیدگی به روند اندوه می تواند مشخص کند که آیا این تجربه تأثیر مثبت یا منفی بر رشد شخصی فرزند شما دارد یا خیر. برخی والدین احساس می کنند باید با صحبت نکردن در مورد مرگ حیوان خانگی، یا با صادق نبودن نسبت به آنچه اتفاق افتاده است، سعی کنند فرزندان خود را از غم از دست دادن حیوان خانگی محافظت کنند.

تظاهر به این که حیوان فرار کرده است، یا به عنوان مثال “به خواب رفته است”، می تواند کودک را در حالی که سرانجام حقیقت را می آموزد احساس سردرگمی، ترس و خیانت کند. این بسیار بهتر است که با فرزندان خود صادق باشید و به آن ها فرصت دهید تا به روش خود غمگین شوند.

به فرزندتان اجازه دهید ببیند که شما از دست دادن حیوان خانگی خود ابراز ناراحتی کرده اید. اگر کودک شما همان احساس از دست دادن را تجربه نکردید ، به غم و اندوه آن ها احترام بگذارید و به آن ها اجازه دهید احساسات خود را آشکارا ابراز کنند، بدون اینکه آن ها احساس شرم و گناه کنند. کودکان باید احساس غرور کنند که آن ها انقدر دلسوزند و به شدت با حیوانات خود مراقبت می کنند.

به فرزند خود اطمینان دهید که آن ها مسئول مرگ حیوان خانگی نبودند. مرگ حیوان خانگی می تواند سوالات و ترس های زیادی را در کودک ایجاد کند. ممکن است لازم باشد به فرزند خود اطمینان دهید که شما، به عنوان والدین آن ها نیز به احتمال زیاد نمی خواهید بمیرید. صحبت در مورد همه احساسات و نگرانی های آن ها مهم است.

فرزند خود را در روند مرگ درگیر کنید. اگر شما حیوان خانگی خود را انتخاب کرده اید، با فرزند خود صادق باشید. توضیح دهید که چرا انتخاب ضروری است و به کودک فرصت دهید که اوقات خاصی را با حیوان خانگی بگذراند و به روش خود خداحافظی کند. در صورت امکان، به کودک فرصت دهید تا یادداشت های درمورد حیوان خانگی خود ایجاد کند.

به عنوان مثال، این می تواند یک عکس خاص باشد، یا یک گچ از چاپ پنجه حیوانات. به کودک اجازه دهید در صورت تمایل در هر مراسم یادبودی شرکت کند. برگزاری مراسم تشییع جنازه یا ایجاد یک یادبود برای حیوان خانگی می تواند به کودک شما کمک کند تا احساسات خود را با صراحت بیان کند و به بهبود اذیت ایجاد شده کمک کند.

قبل از اینکه شانسی برای غم و اندوه از دست دادن خود احساس ناراحتی کنید، در مطرح کردن موضوع “حیوان خانگی جایگزین” عجله نداشته باشید. ممکن است فرزند شما احساس بی اعتمادی کند، یا می توانید پیامی با مضمون اینکه احساس غم و اندوه در هنگام مرگ چیزی را می توان با خرید یک جایگزین برطرف کرد را ارسال کنید.

 

تصمیم گیری برای خواباندن یا از دست دادن حیوان خانگی

تصمیم گیری برای کنار گذاشتن حیوان همراه خود یکی از دشوارترین تصمیمی است که تا به حال برای حیوان خانگی خود اتخاذ خواهید کرد. با این حال، به عنوان یک صاحب حیوان خانگی دوست داشتنی، ممکن است زمان آن فرا رسد که شما نیاز به کمک به حیوان خانگی خود داشته باشید تا با کمک دامپزشک خود، از زندگی به مرگ انتقال یابد تا به روشی تا حد ممکن بدون درد و آرامش قرار بگیرد.

دانستن زمان مناسب جهت خواباندن حیوان خانگی

اتانازی برای حیوان خانگی محبوب یک تصمیم بسیار شخصی است و معمولاً پس از تشخیص بیماری ترمینال و با آگاهی از این که حیوان دچار رنج می شود، حاصل می شود. انتخاب شما برای حیوان خانگی شما باید با مراقبت و عشقی که نسبت به حیوان احساس می کنید، انجام شود.

موارد مهمی که باید در نظر بگیرید شامل موارد زیر است:

سطح فعالیت

آیا حیوان خانگی شما هنوز از فعالیت های دوست داشتنی قبلی لذت می برد یا اصلاً قادر به فعال بودن هستند؟

پاسخ به مراقبت و محبت

آیا حیوان خانگی شما هنوز هم به روش های معمول به عشق و مراقبت پاسخ می دهد؟

مقدار درد و رنج

آیا حیوان خانگی شما درد و رنجی را تجربه می کند که از لذت زندگی بیشتر است؟

بیماری ترمینال یا آسیب جدی

آیا بیماری یا آسیب دیدگی حیوان خانگی شما را از بهره مندی از زندگی منع کرده است؟ آیا حیوان خانگی شما در اثر آسیب یا بیماری با مرگ خاصی روبرو است؟

احساسات خانواده شما

آیا خانواده شما در تصمیم گیری متفق القول هستند؟ اگر اینطور نیست و هنوز احساس می کنید بهترین چیز برای شما حیوان خانگی شماست، آیا می توانید با تصمیمی که باید اتخاذ کنید زندگی کنید؟ اگر تصمیم می گیرید که پایان دادن به رنج به نفع حیوان خانگی شما است، وقت خود را بگذرانید تا روشی را که ممکن است برای شما، حیوان خانگی و خانواده تان برقرارتر باشد، آرامش بخشید.

به منظور خداحافظی، یا دیدار از حیوان خانگی در بیمارستان حیوانات ممکن است بخواهید روز آخر در خانه با حیوان خانگی داشته باشید. شما همچنین می توانید در طول سرخوشی حیوان خانگی خود حضور داشته باشید، یا از قبل خداحافظی کنید و در اتاق انتظار دامپزشکی یا در خانه بمانید. این یک تصمیم فردی برای هر یک از اعضای خانواده است.

انتظار دارید که حیوان خانگی خود را در خواب ببینید

طبق اعلام انجمن پزشکی دامپزشکی آمریکا، اتانازی برای حیوان خانگی اغلب با تزریق یک داروی محرک مرگ حاصل می شود. دامپزشک ممکن است برای آرامش حیوان خانگی خود ابتدا از یک دستگاه آرامبخش استفاده کند. به دنبال تزریق داروی اتانازی، حیوان خانگی شما بلافاصله بیهوش می شود. مرگ سریع و بدون درد است.

حیوان خانگی شما ممکن است پس از دادن دارو چندین بار پاهایش حرکت خود را از دست داده و یا نفس عمیق بکشد، اما این ها رفلکس هستند و به این معنی نیستند که حیوان خانگی شما درد دارد یا رنج می برد.

چگونه خواباندن حیوان خانگی را برای کودک توضیح دهیم

صادق باشید این کار را با توضیح اینکه حیوان خانگی شما بیمار است، رنج می دهد، شروع کنید و این توانایی را دارید که آن درد و رنج را به روشی بسیار انسانی و ملایم به پایان برسانید. تزریق یک فرایند بسیار صلح آمیز و بدون درد برای حیوان خانگی شما است. گاهی اوقات، وقتی شما واقعاً حیوان خانگی را دوست دارید، باید این نوع تصمیمات دشوار را برای نجات حیوان از درد و رنج بیشتر بگیرید.

کودکان تمایل دارند از نحوه واکنش والدینشان تقلید کنند. اگر رفتار هیستریک داشته باشید یا احساس کردید که این تصمیم نادرست است، احتمالاً فرزند شما به روشی مشابه واکنش نشان خواهد داد. اگر غمگین هستید، و به طور سالم با آن غم و اندوه مقابله کنید، فرزند شما نمونه شما را دنبال خواهد کرد.

تا زمانی که حیوان خانگی مورد علاقه خود را به دلایل مناسب بخوابانید، به فرزندان خود بگویید که خوب است که احساس ناراحتی کنند، اما نیازی به احساس گناه نیست. شما باید احساس غم کنید، و فرزندانتان می توانند غم را احساس کنند، اما گناه را با غم و اندوه اشتباه نگیرید. یکی احساسات سالم است، دیگری احساسات ناسالم است.

 

گرفتن یک سگ یا گربه دیگر پس از از دست دادن حیوان خانگی

دلایل شگفت انگیز بسیاری وجود دارد که می توانید یک بار دیگر زندگی خود را با یک حیوان همراه داشته باشید، اما تصمیم این که چه زمانی باید انجام شود یک امر بسیار شخصی است. ممکن است با عجله کردن و پر کردن خلاء باقی مانده از مرگ حیوان خانگی شما با دریافت فوری حیوان خانگی وسوسه انگیز باشد. در بیشتر موارد، بهتر است ابتدا برای حیوان خانگی قدیمی عزاداری کنید و صبر کنید تا زمانی که از نظر عاطفی آماده باشید تا قلب و خانه خود را به سمت یک حیوان جدید باز کنید

ممکن است بخواهید داوطلبانه در یک پناهگاه یا یک گروه نجات شروع به ففالیت کنید. گذراندن وقت جهت مراقبت از حیوانات اهلی نه تنها برای حیوانات عالی نیست بلکه می تواند به شما کمک کند تصمیم بگیرید که آیا شما آماده ی تهیه یک حیوان خانگی جدید هستید یا خیر.

برخی از سالمندان بازنشسته که به تنهایی زندگی می کنند ممکن است دریابند که تنظیم زندگی بدون حیوان خانگی دشوار است. اگر مراقبت از یک حیوان احساس هدف و ارزش خود و همچنین همراهی را برای شما فراهم کرده است، ممکن است بخواهید در مراحل اولیه دریافت یک حیوان خانگی دیگر را در نظر بگیرید.

البته سالمندان همچنین هنگام تصمیم گیری در مورد حیوان خانگی جدید، باید سلامت و امید به زندگی خود را در نظر بگیرند. باز هم، داوطلب شدن برای کمک به حیوانات خانگی نیازمند می تواند راهی خوب برای تصمیم گیری در مورد آمادگی دوباره تبدیل شدن به یک حیوان خانگی باشد.